Life Style
13.03.2026
49

Ногиронлиги бўлган шахсларнинг меҳнат қилиш ҳуқуқи қонун билан ҳимоя қилинган. Ўзбекистон Республикаси Меҳнат кодексининг 425-моддасига кўра, улар меҳнатга оид якка тартибдаги ҳуқуқий муносабатларда бошқа ходимлар билан тенг ҳуқуқларга эга ҳисобланади.
Қонунга мувофиқ, ногиронлиги бўлган шахслар ишга қабул қилиниши, меҳнат шартномаси тузиши, иш ҳақи олиши ва бошқа меҳнат ҳуқуқларидан умумий асосларда фойдаланиши мумкин. Шу билан бирга, меҳнатни муҳофаза қилиш, иш вақти, дам олиш ва таътил масалаларида улар учун қонунчиликда қўшимча имтиёзлар ҳам назарда тутилган.
Жамоа шартномасида ёки меҳнат шартномасида белгиланадиган меҳнат шарт-шароитлари ногиронлиги бўлган шахсларнинг ҳолатини ёмонлаштирмаслиги лозим. Хусусан, иш ҳақи, иш вақти ва дам олиш режими, йиллик меҳнат таътилининг давомийлиги қонунчиликда белгиланган даражадан кам бўлиши мумкин эмас. Шунингдек, бундай шартлар бошқа ходимларга нисбатан ногиронлиги бўлган шахсларнинг ҳуқуқларини чекламаслиги керак.
Қонунга кўра, ногиронлик сабабли шахс билан меҳнат шартномаси тузишни рад этиш ёки уни ишда юқори лавозимга кўтаришни чеклаш мумкин эмас. Шунингдек, фақат ногиронлиги мавжудлиги сабаб қилиб, иш берувчи ташаббуси билан меҳнат шартномасини бекор қилишга йўл қўйилмайди.
Бироқ айрим истисно ҳолатлар мавжуд. Агар тиббий-ижтимоий эксперт комиссиясининг хулосасига кўра, шахснинг соғлиғи унинг касбий вазифаларини бажаришига монелик қилса ёки бу ҳолат унинг ўзи ёки бошқа шахсларнинг ҳаёти, соғлиғи ҳамда меҳнат хавфсизлигига таҳдид солса, иш берувчи тегишли қарор қабул қилиши мумкин.
Хулоса қилиб айтганда, қонунчилик ногиронлиги бўлган шахсларнинг меҳнат қилиш ҳуқуқини кафолатлайди, уларни камситишдан ҳимоя қилади ҳамда меҳнат шароитларида қўшимча ижтимоий кафолатлар берилишини назарда тутади.
Зиёвуддин Намозов,
"Адолат" МҲАМ ходими
Улашиш:
Бошқалар
Букмекерлик фаолиятини реклама қилганлик учун қандай жавобгарлик белгиланган?
Ўзбекистон қонунчилигида букмекерлик ва таваккалчиликка асосланган ўйинларни реклама қилиш учун жавобгарлик белгиланган.
Қонунчиликда интизомий жазолар ҳақида нима дейилган?
Интизомий жазо – ходим меҳнат интизомини бузган тақдирда иш берувчи томонидан қўлланиладиган ҳуқуқий таъсир чораси.
Меҳнат муносабатларида ходимлар вакиллари қандай ҳуқуқларга эга бўлади?
Меҳнат муносабатлари тизимида ходимларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳимоя қилиш муҳим аҳамият касб этади.
Даъво муддати ҳақида билиш зарур бўлган муҳим қоидалар
Даъво муддати – бу шахс ўзининг бузилган ҳуқуқини суд тартибида ҳимоя қилиш учун қонунда белгиланган муддатдир.