Сўнгги йилларда Ўзбекистонда рақамлаштириш давлат сиёсати даражасига кўтарилди. Рақамли иқтисодиётни ривожлантириш, электрон давлат хизматларини жорий этиш ва ахборот технологияларини ҳаётнинг барча соҳаларига татбиқ этиш мамлакат тараққиётининг муҳим йўналишига айланди. Рақамлаштириш нафақат бошқарув самарадорлигини ошириш, балки шаффофлик, тезкорлик ва аҳоли учун қулайлик яратишга хизмат қилмоқда.

Ўзбекистонда рақамлаштириш жараёни, аввало, давлат бошқаруви тизимидан бошланди. Электрон ҳукумат тизимининг жорий этилиши натижасида кўплаб давлат хизматлари онлайн форматга ўтказилди. Бугун фуқаролар турли маълумотномалар, рўйхатдан ўтиш, солиқ ва божхона хизматларидан интернет орқали фойдаланиш имкониятига эга.

Шунингдек, “Рақамли Ўзбекистон – 2030” стратегияси доирасида ахборот-коммуникация инфратузилмасини ривожлантиришга катта эътибор қаратилмоқда. Интернет тезлиги оширилиб, қишлоқ ҳудудларида ҳам рақамли хизматларга кириш имконияти кенгаймоқда. Бу эса ҳудудлар ўртасидаги рақамли тафовутни камайтиришга хизмат қилмоқда.

Рақамлаштириш иқтисодиёт соҳасида ҳам сезиларли ўзгаришларни келтириб чиқарди. Электрон тижорат, онлайн тўлов тизимлари ва рақамли банк хизматлари фаол ривожланмоқда. Натижада тадбиркорлик юритиш енгиллашиб, соя иқтисодиёти қисқармоқда.

Айниқса, стартаплар ва IT-компаниялар учун яратилган шароитлар рақамли иқтисодиётнинг ўсишига туртки бермоқда. IT-парклар фаолияти, дастурчиларни тайёрлашга қаратилган таълим дастурлари ёшларни рақамли соҳада ишлашга рағбатлантирмоқда.

Таълим соҳасида рақамлаштириш масофавий таълим, электрон журнал ва платформалар орқали амалга оширилмоқда. Бу жараён, айниқса, пандемия даврида ўз аҳамиятини намоён қилди. Рақамли таълим воситалари билим олиш имкониятларини кенгайтириб, ўқитувчи ва ўқувчи ўртасидаги алоқани мустаҳкамлади.

Соғлиқни сақлаш соҳасида ҳам электрон тиббий карталар, онлайн навбат тизимлари ва телемедицина хизматлари жорий этилмоқда. Бу эса тиббий хизматлар сифатини ошириш ва инсон омилини камайтиришга хизмат қилмоқда.

Шу билан бирга, Ўзбекистонда рақамлаштириш жараёни бир қатор муаммолар билан тўқнаш келмоқда. Кадрлар етишмаслиги, айрим ҳудудларда интернет сифатининг пастлиги ва рақамли саводхонликнинг етарли даражада эмаслиги асосий тўсиқлардан ҳисобланади.

Бундан ташқари, ахборот хавфсизлиги масаласи ҳам долзарб бўлиб қолмоқда. Давлат ва шахсий маълумотларни ҳимоя қилиш, киберхужумларга қарши чоралар кўриш рақамлаштириш билан бирга ривожланиши лозим.

Хулоса

Умуман олганда, Ўзбекистонда рақамлаштириш жараёнлари изчил ва тизимли равишда амалга оширилмоқда. Бу ислоҳотлар давлат бошқаруви самарадорлигини ошириш, иқтисодий ўсишни тезлаштириш ва аҳоли турмуш сифатини яхшилашга хизмат қилмоқда. Бироқ рақамлаштириш фақат технология эмас, балки инсон капитали, таълим ва маданият билан боғлиқ жараён эканини унутмаслик керак. Шу боис, рақамли келажакка эришиш учун технологиялар билан бирга инсон салоҳиятини ҳам ривожлантириш ҳал қилувчи аҳамият касб этади.

Мафтуна Бегматова,
«Адолат» МҲАМ ходими