Суд қарорлари ва бошқа органлар ҳужжатларининг ўз вақтида ва тўлиқ ижро этилиши қонун устуворлигини таъминлашнинг муҳим шартларидан бири ҳисобланади. Шу боис, Ўзбекистон Республикаси Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексининг 198²-моддаси мазкур соҳадаги ҳуқуқбузарликлар учун маъмурий жавобгарликни белгилайди.

1. Қандай ҳаракатлар ҳуқуқбузарлик ҳисобланади?

Қарздорнинг даромадлари ёки мулкий аҳволи ҳақида нотўғри маълумот бериш, ижро ҳужжатини йўқотиш, иш ҳақидан ундирувни амалга ошириш тартибини бузиш, ижро ҳужжатларини ҳисобга олиш ва сақлаш қоидаларига риоя қилмаслик, шунингдек янги иш, ўқиш ёки даромад олиш жойи ҳақида хабар бермаслик ҳуқуқбузарлик ҳисобланади.

Бу ҳолатлар учун:

— фуқароларга — БҲМнинг 5 бараваридан 10 бараваригача;

— мансабдор шахсларга — 15 бараваридан 20 бараваригача миқдорда жарима қўлланилади.

2. Қарздорлик текширилмаса ҳам жавобгарлик бор

Қонунчиликда назарда тутилган йирик битимларни тузишда, айрим турдаги молия-кредит хизматлари, халқаро йўловчи ташиш хизматлари ҳамда давлат хизматларини кўрсатишда ижро ҳужжатлари бўйича қарздорлик мавжудлиги текширилиши шарт.

Бу талаб бажарилмаса, айбдор шахсга БҲМнинг 5 бараваридан 10 бараваригача миқдорда жарима солинади.

3. Ижро ҳужжатларини ўз вақтида таъминламаслик учун ҳам жарима белгиланган

Айрим тоифадаги ижро ҳужжатларини Мажбурий ижро бюросига тақдим этилгунига қадар уларнинг ижросини таъминламаслик маъмурий ҳуқуқбузарлик ҳисобланади.

Бу ҳолат учун БҲМнинг 7 бараваридан 10 бараваригача миқдорда жарима белгиланган.

4. Такроран содир этилса, жавобгарлик кучаяди

Агар ушбу модданинг иккинчи ёки учинчи қисмларида назарда тутилган ҳуқуқбузарликлар маъмурий жазо қўлланилганидан кейин бир йил ичида такроран содир этилса, БҲМнинг 10 бараваридан 20 бараваригача миқдорда жарима қўлланилади.

5. Давлат ижрочиси фаолиятига аралашиш тақиқланади

Суд ҳужжатларини мажбурий ижро этиш жараёнига аралашиш, ижро ҳужжатининг бажарилишига тўсқинлик қилиш ёки давлат ижрочисига турли шаклларда қонунга хилоф таъсир ўтказиш ҳам маъмурий жавобгарликка сабаб бўлади.

Бундай ҳуқуқбузарлик учун:

— БҲМнинг 5 бараваридан 15 бараваригача миқдорда жарима;

— ёки 15 суткагача маъмурий қамоқ жазоси қўлланилиши мумкин.

Хулоса

Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекснинг 198²-моддаси суд қарорлари ва бошқа органлар ҳужжатларининг ўз вақтида ҳамда тўлиқ ижро этилишини таъминлашга қаратилган муҳим ҳуқуқий кафолат ҳисобланади. Ушбу норма қарздорлар, мансабдор шахслар ва хизмат кўрсатувчи ташкилотларни қонун талабларига қатъий риоя қилишга ундайди ҳамда суд ҳужжатларининг самарали ижросини таъминлашга хизмат қилади.

Зиёвуддин Намозов