Фуқаролар ва юридик шахсларнинг мурожаат қилиш ҳуқуқи давлат томонидан кафолатланади. Давлат органлари, ташкилотлар ва уларнинг мансабдор шахслари келиб тушган мурожаатларни қабул қилиши ва қонунчиликда белгиланган тартибда кўриб чиқиши шарт. Бу жараёнда Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси ва амалдаги қонунлар талабларига қатъий риоя этилиши лозим.

Мурожаатларни кўриб чиқишда давлат органлари ва мансабдор шахслар қуйидагиларни таъминлаши шарт:

— мурожаатларни тўлиқ, холисона ва ўз вақтида кўриб чиқиш;

— мурожаатда келтирилган ҳолатларни ҳар томонлама ўрганиш;

— бузилган ҳуқуқ ва эркинликларни тиклаш бўйича чоралар кўриш;

— жисмоний ва юридик шахсларнинг қонуний манфаатларини ҳимоя қилиш;

— қабул қилинган қарорлар ижросини таъминлаш.

Мурожаат қилиш ҳуқуқидан фойдаланишда фуқароларга нисбатан ҳар қандай камситишга йўл қўйилмайди. Жумладан, жисмоний шахснинг жинси, ирқи, миллати, тили, дини, эътиқоди, ижтимоий келиб чиқиши ёки ижтимоий мавқеига қараб мурожаатни қабул қилмаслик ёки турлича муносабатда бўлиш мумкин эмас. Шунингдек, юридик шахсларнинг мулк шакли, ташкилий-ҳуқуқий шакли ёки жойлашган манзили ҳам мурожаатни кўриб чиқишга таъсир этмаслиги керак.

Қонунчиликда мурожаатларни кўриб чиқиш билан боғлиқ бир қатор тақиқлар ҳам белгиланган. Хусусан:

— мурожаатни қонунга хилоф равишда рад этиш;

— кўриб чиқиш муддатларини асоссиз равишда бузиш;

— ёзма ёки электрон жавоб бермаслик;

— мурожаат бўйича қонунчиликка зид қарор қабул қилиш;

— бузилган ҳуқуқларни тикламаслик;

— мурожаат муносабати билан маълум бўлган шахсий маълумотларни ошкор этиш тақиқланади.

Агар ушбу қонунбузарликлар жисмоний ёки юридик шахсларнинг ҳуқуқлари ва қонуний манфаатларига, шунингдек жамият ва давлат манфаатларига жиддий зарар етказса, мансабдор шахслар жавобгарликка тортилади. Бундай ҳолларда айбдор шахслар Жиноят кодексига мувофиқ, базавий ҳисоблаш миқдорининг йигирма беш бараваригача жаримага тортилиши ёки уч юз соатгача мажбурий жамоат ишларига жалб қилиниши ёхуд икки йилгача ахлоқ тузатиш ишлари билан жазоланиши мумкин.

Хулоса қилиб айтганда, мурожаатларни қабул қилиш ва кўриб чиқиш тартиби фуқаролар ҳуқуқларини ҳимоя қилишнинг муҳим кафолати ҳисобланади. Давлат органлари ва мансабдор шахслар мурожаатларга масъулият билан ёндашиши, уларни ўз вақтида ва холисона кўриб чиқиши фуқароларнинг давлатга бўлган ишончини мустаҳкамлайди.