Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2025 йил 8 майдаги ПФ-85-сонли Фармонига (lex.uz/docs/7518465) мувофиқ, 2025 йил 1 июндан бошлаб мамлакатимизда ногиронлиги бўлган шахсларни қўллаб-қувватлаш, уларнинг бандлигини таъминлаш ва тадбиркорлик субъектларини рағбатлантиришга қаратилган янги тизим жорий этилиши белгиланмоқда.

Ушбу ташаббус ижтимоий адолатни таъминлаш, меҳнат бозорида тенг имкониятлар яратиш ҳамда ногиронлиги бўлган шахсларнинг жамият ҳаётида фаол иштирокини кучайтиришга хизмат қилади.

Мазкур тартибга кўра, I ва II гуруҳ ногиронлиги бўлган шахсларни ишга қабул қилган тадбиркорлик субъектларига 50 миллион сўмгача субсидия ажратилади. Ушбу маблағлар, аввало, иш жойида зарур шароитларни яратишга қаратилган хизматлар харажатларини қоплаш учун йўналтирилади.

Жумладан, сурдотаржимон, психолог ва ҳамроҳлик хизматларини ташкил этиш билан боғлиқ сарф-харажатлар давлат томонидан қоплаб берилади. Бу эса иш берувчилар учун қўшимча молиявий юкни камайтириш билан бирга, ногиронлиги бўлган ходимлар учун қулай ва мослаштирилган иш муҳитини шакллантиришга ёрдам беради.

Шунингдек, янги тартиб доирасида жисмоний шахсларга ҳамроҳлик хизматларини ўзини ўзи банд қилган шахс сифатида кўрсатишга рухсат берилиши назарда тутилган. Бу эса нафақат ногиронлиги бўлган шахслар, балки уларга хизмат кўрсатувчи фуқаролар учун ҳам янги иш ўринлари ва даромад манбаини яратиш имконини беради.

Бундан ташқари, янада йирик рағбатлантириш механизми ҳам жорий этилмоқда. Қорақалпоғистон Республикаси, Андижон, Қашқадарё, Наманган, Самарқанд, Сурхондарё ва Фарғона вилоятларида 2025 йил 1 июндан, қолган ҳудудларда эса 2026 йил 1 январдан бошлаб тадбиркорлик субъектларига 500 миллион сўмгача субсидия ажратиш амалиёти йўлга қўйилади. Ушбу субсидияни олиш учун бир қатор муҳим шартларга амал қилиш талаб этилади.

Аввало, тадбиркор ногиронлиги бўлган шахсларни камида 3 ой давомида расмий иш билан таъминлаши лозим. Бу талаб ишга қабул қилиш жараёнининг формал эмас, балки барқарор ва узоқ муддатли бўлишини таъминлашга қаратилган. Шу билан бирга, иш берувчи ходимларга меҳнатга ҳақ тўлашнинг энг кам миқдорининг камида икки баравари миқдорида иш ҳақи тўлаши шарт. Бу эса ногиронлиги бўлган шахсларнинг муносиб даромад олишини кафолатлаб, уларнинг ижтимоий ҳимоясини кучайтиради.

Ушбу ислоҳотлар мамлакатимизда инклюзив иқтисодиётни ривожлантириш йўлида муҳим қадам ҳисобланади. Давлат томонидан берилаётган субсидиялар тадбиркорларни фаолроқ бўлишга ундаб, ногиронлиги бўлган шахсларни ишга жалб қилишга қизиқишини оширади. Натижада, жамиятда тенглик, ҳамжиҳатлик ва ўзаро қўллаб-қувватлаш муҳити янада мустаҳкамланади.

Ушбу фармон ижросини таъминлаш мақсадида қатор давлат органлари ва ташкилотларга аниқ вазифалар юклатилган.

Хусусан, Ижтимоий ҳимоя миллий агентлиги мазкур йўналишда асосий масъул орган сифатида белгиланиб, ногиронлиги бўлган шахсларнинг эҳтиёжларини аниқлаш, уларга мос хизматларни ташкил этиш ҳамда давлат томонидан берилаётган имтиёз ва қўллаб-қувватлаш чораларининг самарали амалга оширилишини мувофиқлаштириш вазифасини бажаради.

Иқтисодиёт ва молия вазирлиги эса ушбу фармон доирасида ажратиладиган субсидиялар учун зарур молиявий ресурсларни шакллантириш, маблағларни ўз вақтида ва мақсадли йўналтириш, шунингдек, уларнинг самарали сарфланишини назорат қилиш учун масъул ҳисобланади. Бу орқали давлат маблағларининг шаффофлиги ва манзиллилиги таъминланади.

Камбағалликни қисқартириш ва бандлик вазирлигига ногиронлиги бўлган шахсларни ишга жойлаштириш, улар учун муносиб меҳнат шароитларини яратиш ҳамда тадбиркорлик субъектлари билан ҳамкорликда янги иш ўринларини ташкил этиш вазифалари юклатилган. Шунингдек, вазирлик меҳнат бозорида инклюзивликни таъминлаш ва аҳолининг эҳтиёжманд қатламини фаол иқтисодий жараёнларга жалб этишда муҳим ўрин тутади.

Адлия вазирлиги эса мазкур фармон ижроси доирасида норматив-ҳуқуқий базани такомиллаштириш, қабул қилинаётган қарор ва ҳужжатларнинг қонунчиликка мувофиқлигини таъминлаш, шунингдек, фуқаролар ва тадбиркорлар ўртасида ҳуқуқий тушунтириш ишларини олиб бориш билан шуғулланади.

Хулоса қилиб айтганда, мазкур фармон нафақат иқтисодий, балки ижтимоий аҳамиятга ҳам эга бўлиб, аҳолининг барча қатламлари учун тенг имкониятлар яратишга хизмат қилади. Бу эса юртимизда инсон қадрини улуғлаш ва адолатли жамият барпо этиш йўлидаги муҳим қадамлардан бири ҳисобланади.

Бекзод Рахматов,
«Адолат» МҲАМ ходими