Ўзбекистон Республикаси Меҳнат кодексининг 44-моддаси ходимларнинг вакиллик органларига сайланган шахслари учун алоҳида меҳнат кафолатларини белгилайди. Мазкур норма ходимларнинг ҳуқуқ ва манфаатларини ифода этувчи шахсларнинг мустақил фаолият юритишини таъминлаш ҳамда уларни иш берувчи томонидан эҳтимолий босим ва таъқибдан ҳимоя қилишга қаратилган.

Таъқибдан ҳимоя: мустақиллик кафолати

Қонунга кўра, вакиллик органига сайланган шахслар ўз фаолияти сабабли иш берувчи ёки унинг вакиллари томонидан ҳар қандай шаклдаги таъқибдан ҳимоя қилинади.

Изоҳ:
 Бу қоида шуни англатадики, ходим вакиллик фаолияти туфайли:

— асоссиз равишда огоҳлантирилмаслиги,

— хизмат вазифаси оғирлаштирилмаслиги,

— камситилмаслиги ёки босим остига олинмаслиги лозим.

Мазкур кафолат вакиллик органларининг реал ва мустақил ишлашини таъминлайди.

Интизомий жаза ва ишдан бўшатишдаги махсус тартиб

Ишлаб чиқаришдаги асосий ишидан озод этилмаган, аммо вакиллик органига сайланган ходимларга нисбатан:

— интизомий жаза қўллаш,

— меҳнат шартномасини иш берувчи ташаббуси билан бекор қилиш,

— тегишли вакиллик органининг олдиндан розилигисиз амалга оширилмайди.

Бундан ташқари, уларнинг сайлаб қўйиладиган лавозимдаги ваколатлари тугаганидан кейин ҳам икки йил давомида иш берувчи ташаббуси билан меҳнат муносабатларини бекор қилиш учун вакиллик органининг розилиги талаб этилади.
 Бу норма вакиллик фаолиятини амалга оширган ходимни кейинчалик “жазолаш” мақсадида ишдан бўшатишнинг олдини олишга хизмат қилади. Икки йиллик ҳимоя муддати  қўшимча кафолат механизми ҳисобланади.

Вакиллик органи раҳбарлари учун кучайтирилган ҳимоя

Агар ходим вакиллик органининг раҳбари бўлса ва асосий ишидан озод этилмаган бўлса, унга нисбатан интизомий жаза қўллаш ёки меҳнат шартномасини бекор қилиш учун нафақат ички вакиллик органи, балки тегишли ҳудудий ёки тармоқ бирлашмасининг ҳам олдиндан розилиги талаб этилади.

 Раҳбар шахс кўпроқ ташаббус ва талаб билан чиқиши мумкинлиги сабабли, унга нисбатан босим эҳтимоли юқорироқ бўлади. Шу боис қонун кучайтирилган ҳимоя механизмини назарда тутади.

Ваколат тугагач иш жойи кафолати

Агар ходим вакиллик органидаги сайланадиган лавозим сабабли ишлаб чиқаришдаги асосий ишидан озод этилган бўлса, ваколат муддати тугагач:

— аввалги иш лавозим)берилади;

— агар бундай лавозим мавжуд бўлмаса бошқа тенг иш (лавозим) таклиф этилади.

 Бу норма ходимнинг касбий барқарорлигини сақлашга хизмат қилади. Яъни, вакиллик фаолияти туфайли у ўз иш жойини йўқотиб қўймаслиги керак.

Касаба уюшмаси органларига сайланган шахслар учун имтиёзлар

Агар касаба уюшмаси органига сайланган ходимга тегишли иш (лавозим) бериш имконияти бўлмаса, у қонун ҳужжатларида ёки жамоа келишуви ва жамоа шартномасида назарда тутилган имтиёзлардан фойдаланади.
 

 Бу қоида ижтимоий ҳимоянинг қўшимча механизми бўлиб, ходим манфаатларини кафолатлашни янада мустаҳкамлайди.