Меҳнат муносабатларини тартибга солишда жамоа шартномаси муҳим ҳуқуқий воситалардан бири ҳисобланади. У иш берувчи ва ходимлар ўртасидаги ижтимоий-меҳнат муносабатларини келишув асосида тартибга солади.

Ўзбекистон Республикасининг янги таҳрирдаги Меҳнат кодексида жамоа шартномасини тузиш тартиби алоҳида белгиланган бўлиб, бу масала Меҳнат кодексининг 66-моддасида мустаҳкамланган.

Жамоа шартномасини тузиш ташаббуси кимга тегишли?

Мазкур моддага мувофиқ, жамоа шартномасини тузиш зарурлиги тўғрисида қарор қабул қилиш ташаббуси исталган тарафдан билдирилиши мумкин.

Яъни таклиф:

— иш берувчи томонидан,

— ёки ходимлар вакиллари томонидан берилиши мумкин.

Бу норма меҳнат муносабатларида томонларнинг тенг ҳуқуқлилиги ва ижтимоий шериклик тамойилларини таъминлашга хизмат қилади. Агар тарафлардан бири жамоа шартномасини тузиш бўйича таклиф киритса, иккинчи тараф ушбу масалани кўриб чиқиши ва музокараларни бошлаши лозим.

 

Жамоавий музокаралар қандай ташкил этилади?

Жамоа шартномасини тузиш масаласи кўриб чиқилганда, қонунчиликка мувофиқ жамоавий музокаралар ўтказилади.

Меҳнат кодексининг 49-моддасига асосан:

— жамоавий музокараларни ташкил этиш;

— жамоа шартномаси лойиҳасини ишлаб чиқиш;

— ижтимоий-меҳнат масалаларини муҳокама қилиш мақсадида ижтимоий-меҳнат масалалари бўйича комиссия тузилади.

Ушбу комиссия, одатда, иш берувчи ва ходимлар вакилларидан тенг асосда шакллантирилади.

Жамоа шартномаси нима учун муҳим?

Жамоа шартномаси орқали:

— ходимларнинг меҳнат ҳуқуқлари ва ижтимоий кафолатлари аниқ белгиланади;

— иш берувчи ва ходимлар ўртасидаги низоларнинг олди олинади;

— корхонада барқарор меҳнат муҳити шаклланади.

Шу боис, жамоа шартномасини тузиш ташаббусининг ҳар икки томонга ҳам берилиши меҳнат муносабатларидаги ижтимоий шерикликни янада мустаҳкамлайди.

Хулоса

Меҳнат кодексининг 66-моддасига кўра, жамоа шартномасини тузиш масаласини кўтариш ташаббуси иш берувчи ёки ходимлар вакиллари томонидан билдирилиши мумкин. Бу масала юзасидан жамоавий музокаралар ўтказиш ва шартнома лойиҳасини ишлаб чиқиш учун ижтимоий-меҳнат масалалари бўйича комиссия ташкил этилади.

Нажмиддин Эшмурзаев,
Сариосиё туман адлия бўлими Юридик хизмат кўрсатиш маркази бошлиғи