Оила — жамиятнинг энг муҳим бўғини бўлиб, ундаги барқарорлик ва адолат, аввало, эр-хотин ўртасидаги тенгликка боғлиқ. Ўзбекистон Республикасининг Оила кодексида аёл ва эркакнинг оилавий муносабатларда тенг ҳуқуқлилиги алоҳида кафолатланган.

Тенг ҳуқуқлилик тамойили

Оила кодексига кўра, эр ва хотин оилада тенг ҳуқуқ ва мажбуриятларга эга. Бу тамойил қуйидагиларни англатади:

— оилавий масалаларни биргаликда ҳал қилиш;

— фарзанд тарбиясида тенг иштирок этиш;

— мулкий муносабатларда адолатлилик;

— бир-бирининг ҳуқуқ ва манфаатларини ҳурмат қилиш.

Яъни, оилада бир томоннинг устунлиги эмас, балки ҳамкорлик ва ўзаро ҳурмат асос бўлиши керак.

Шахсий ҳуқуқлар

Эр ва хотин ҳар бири қуйидаги шахсий ҳуқуқларга эга:

— касб танлаш ва меҳнат қилиш ҳуқуқи;

— таълим олиш ва ўзини ривожлантириш;

— яшаш жойини танлашда иштирок этиш;

— фамилия танлаш ҳуқуқи.

Бу ҳуқуқлар ҳар икки томон учун тенг даражада таъминланади.

Мулкий муносабатларда тенглик

Оилада орттирилган мол-мулк, агар қонун ёки шартнома билан бошқача белгиланмаган бўлса, эр-хотиннинг умумий мулки ҳисобланади.

Бу эса қуйидагиларни англатади:

— даромадлар умумий ҳисобланади;

— мулкдан фойдаланишда тенг ҳуқуқ мавжуд;

— ажрим ҳолатида мулк адолатли тақсимланади.

Фарзанд тарбиясида тенг масъулият

Ота-она бола тарбиясида тенг ҳуқуқ ва мажбуриятларга эга. Боланинг манфаати устувор ҳисобланади ва қарорлар шу асосда қабул қилинади.

Амалий аҳамияти

Тенг ҳуқуқлилик:

— оилада низоларни камайтиради;

— ўзаро ишончни мустаҳкамлайди;

— соғлом ижтимоий муҳитни шакллантиради.

Хулоса

Оила кодексида белгиланган аёл ва эркакнинг тенг ҳуқуқлилиги — бу фақат ҳуқуқий норма эмас, балки соғлом ва барқарор оила қуришнинг асосидир. Ўзаро ҳурмат, масъулият ва тенгликка асосланган оила жамият тараққиётига хизмат қилади.