Ҳуқуқ
18.12.2025
621

Халқаро Меҳнат ташкилоти томонидан 1958 йил 25 июнда қабул қилинган ва Ўзбекистон Республикаси томонидан 1997 йил 30 августда ратификация қилинган “Меҳнат ва иш турлари соҳасида камситиш тўғрисидаги 111-Конвенциясида ” “ирқ, тана ранги, жинс, дин, сиёсий қарашлар, миллий мансублик ёки ижтимоий келиб чиқиш белгилари асосидаги, меҳнат ёки иш турлари соҳасидаги муомала ёки имкониятлар тенглигининг йўқолишига ёки путур етказилишига олиб келувчи ҳар қандай фарқлаш, йўл қўймаслик ёки устун қўйиш камситиш деб хисобланиши белгиланган.
Ўзбекистон Республикаси Меҳнат кодексининг 3-моддасида якка тартибдаги меҳнатга оид муносабатларни ва улар билан бевосита боғлиқ бўлган ижтимоий муносабатларни ҳуқуқий жиҳатдан тартибга солишнинг асосий принциплари ўз ифодасини топган бўлиб, улар тўлиқ ХМТ нинг конвенциялари нормаларига мос келади(3-модда).
Шарҳланаётган норманинг мазмуни эса Меҳнат Кодексининг 4-моддасида ўз аксини топган.
Меҳнат ва машғулотлар соҳасида камситишни тақиқлаш тўғрисидаги талабларни бузадиган меҳнат шартномаси шартлари, масалан, амалиётда дастлабки синов муддати билан ишга қабул қилинган ходимларга бир хил ишни бажарадиган ҳамкасбларига нисбатан меҳнатига тўланадиган ҳақининг камайтирилган миқдорини ўрнатиладиган ҳолатлар учраб туради. Aгар бундай шарт меҳнат шартномасига киритилган бўлса, у ҳақиқий эмас.
Биринчидан, бу ҳолат ходимнинг аҳволини қонунчиликка нисбатан ёмонлаштиради. Меҳнат кодексининг 131-моддаси дастлабки синов даврида ходимга меҳнат қонунчилиги ва меҳнат тўғрисидаги бошқа ҳуқуқий ҳужжатлар тўлиқ қўлланилади.
Иккинчидан, бу ҳолат камситувчи хусусиятга эга. Aлбатта, ходимнинг иш ҳақи миқдори ушбу унинг иш стажига боғлиқ бўлиши мумкин. Бироқ, иш ҳақи миқдорининг иш стажига боғлиқлиги ходимни ёллашда дастлабки синов ўрнатилиши ёки ўрнатилмаслиги билан боғлиқ бўлмаслиги керак. Ходим билан тузилган меҳнат шартномасига дастлабки синов даврида унинг меҳнатига ҳақ тўлашнинг камайтирилган миқдорда амалга оширилиши шартини киритилиши, худди шу ишни бажариш учун дастлабки синов муддатисиз ишга қабул қилинган ходимларга нисбатан унинг меҳнатига ҳақ олиш ҳуқуқини асоссиз равишда чеклайди.
Яна бир мисол. Меҳнат кодексининг 112 – моддасида ходимлар билан муддатли меҳнат шартномаси тузилган ҳолатлар рўйхати, меҳнат кодексининг 113-моддасида эса ходимлар билан бундай шартнома тузилиши мумкин бўлган ҳолатлар рўйхати келтирилган. Aгар ходим ушбу ҳолатларда эмас, балки пенсия ёшига етганлиги сабабли муддатли меҳнат шартномаси бўйича ишга ёлланган бўлса, унда бундай ходим билан муддатли меҳнат шартномасини тузиш шарти ҳақиқий эмас, чунки бу ҳолда ёшга қараб камситиш мавжуд.
Улашиш:
Бошқалар
Букмекерлик фаолиятини реклама қилганлик учун қандай жавобгарлик белгиланган?
Ўзбекистон қонунчилигида букмекерлик ва таваккалчиликка асосланган ўйинларни реклама қилиш учун жавобгарлик белгиланган.
Номингизга кредит олишни чеклашда муҳим 5 жиҳат
Онлайн фирибгарликдан ҳимояланиш — фақат эҳтиёткорлик эмас, олдиндан кўрилган чоралар билан бошланади.
Меҳнат кодексида таътилга оид нормаларнинг мазмуни: 5 муҳим саволга жавоб
Ҳар йилги меҳнат таътили иш ўрни ва иш ҳақи сақлаб қолинган ҳолда берилади.
Кредит тўлови муддатини кечиктириш ёки узайтириш имкониятлари
Кредит шартномаси амал қилиш даврида тўловлар биринчи маротаба кечиктирилган ёки узайтирилган тақдирда, муайян ҳолатлар мавжуд бўлса, кредит таснифи ўзгартирилмайди ва у шартлари қайта кўриб чиқилган актив сифатида баҳоланмайди.